Wystąpienie: Grzegorz Lorek

August Józef Hlond urodził się 5 lipca 1881 r. w Brzęczkowicach, wiosną 1983 r. ukończył szkołę podstawową. Przez krótki czas kontynuował naukę w gimnazjum w Mysłowicach. Zagrożenie germanizacją oraz brak możliwości nauki języka polskiego w działających na Śląsku szkołach prawdopodobnie zadecydowały, że podjęto decyzję o wysłaniu najstarszych synów Hlondów - Ignacego i Augusta - do Turynu, aby tam mogli uczyć się w zakładzie salezjańskim. W połowie sierpnia 1896 r. August Hlond udał się do nowicjatu salezjańskiego w Foglizzo, 3 października 1897 r. na ręce ks. Rua August Hlond złożył śluby wieczyste. W lipcu 1900 r. Hlond został promowany na doktora filozofii, a dopełnieniem studiów było zaliczenie w poczet tzw. mężów nauki. We wrześniu 1905 r. bp Anatol Nowak udzielił mu święceń kapłańskich. Z inicjatywy ks. Hlonda miała również miejsce uroczysta koronacja cudownego obrazu Matki Boskiej Piekarskiej w sierpniu 1925 r. W 1925 r. zostaje biskupem, a 3 stycznia 1926 r. w kościele pw. św. Piotra i Pawła nastąpiła konsekracja nowego biskupa. W czerwcu 1926 r. papież powołuje na prymasa Polski bp. Augusta Hlonda. Na tajnym konsystorzu papież Pius XI wyniósł abp. Augusta Hlonda do godności kardynalskiej. Zgodnie z dawną tradycją król, z upoważnienia papieskiego, nakładał biret kardynalski polskim kardynałom. Po odzyskaniu niepodległości ten przywilej papież Pius XI przywrócił - 29 czerwca 1927 r. na Zamku Królewskim w Warszawie prezydent Ignacy Mościcki nałożył biret na głowę ks. Augusta Hlonda. W grudniu 1927 r. prymas udał się do Rzymu, gdzie odbywały się uroczystości związane z nadaniem godności kardynalskiej. W Kaplicy Sykstyńskiej 22 grudnia otrzymał wraz z innymi nowo nominowanymi kardynałami z rąk Piusa XI kapelusz kardynalski, a 15 stycznia 1928 r. objął kościół tytularny Santa Maria della Pace. 26 maja 1931 r., na prośbę Hlonda, Pius XI mianował go protektorem wychodźstwa polskiego na świecie. Umożliwiło to założenie przez kardynała w następnym roku Towarzystwa Chrystusowego z siedzibą w Potulicach. Dzięki jego staraniom papież Pius XI nadał archikatedrze gnieźnieńskiej w 1931 r. honorowy tytuł bazyliki mniejszej. Z inicjatywy Hlonda w latach 1934-1935 powstał w tej bazylice cykl 16 płaskorzeźb przedstawiających sceny z życia św. Wojciecha na tle dziejów Polski. Twórcą płaskorzeźb był cieszący się międzynarodowym uznaniem kapucyn o. Efrem Maria z Kcynii (Stanisław Klawitter). Po wybuchu wojny we wrześniu 1939 r. kard. Hlond, po naradzie z nuncjuszem apostolskim abp. Filippo Cortesi oraz ministrami Eugeniuszem Kwiatkowskim i Józefem Beckiem, podjął decyzję o opuszczeniu kraju. Przez Zaleszczyki i Rumunię udał się do Stolicy Apostolskiej, do której dotarł 19 września. Po krótkim pobycie w Rzymie na początku października 1939 r. Hlond podjął, chociaż nieudaną, próbę powrotu do Polski. W listopadzie i grudniu 1939 r., korzystając z anteny Radia Watykańskiego, Hlond wygłaszał orędzia. W lutym 1944 r. kard. Hlond został aresztowany przez Niemców w opactwie królewskim w Hautecombe. Od tego czasu Hlond znalazł się w rękach Sicherheitsdienstu. Przez 2 miesiące był w tzw. hotelu Gestapo w Paryżu. Następnie został przeniesiony do klasztoru Sióstr św. Pawła w Bar-le-Duc, a później do klasztoru Sióstr Chrześcijańskiej Miłości w Wiedenbrueck w Westfalii. Uwolniony z niemieckiej niewoli w kwietniu 1945 r., udał się do Paryża, gdzie spotkał się m.in. z Charles’em de Gaulle’em. Do Polski kard. Hlond wrócił w sierpniu 1945 r. Po powrocie do kraju kard. Hlond stał się obiektem ożywionej działalności i zainteresowania ze strony Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Na polecenie Julii Brystygier - "Krwawej Luny" - gromadzono informacje na temat kardynała. Sprawa "Pasterz" była prowadzona na szeroką skalę, a zebrane materiały miały doprowadzić do kompromitacji prymasa oraz ulokowania w jego otoczeniu agentury. W dniach 18-19 maja 1946 r. w Kaliszu odbywał się jubileusz 150-lecia koronacji cudownego obrazu św. Józefa. Uczestniczyli w nim przedstawiciele duchowieństwa i władz, byli więźniowie obozów koncentracyjnych, a także ok. 100 tys. pielgrzymów. Procesja z cudownym obrazem, prowadzona przez kard. Hlonda, stała się manifestacją religijną. W 1946 r., po rozwiązaniu unii personalnej Gniezna z Poznaniem, Stolica Apostolska połączyła Gniezno unią personalną z archidiecezją warszawską, przy zachowaniu samodzielności i odrębności terytorialnej obu archidiecezji. Prymas Hlond 29 maja udał się z Rościnna do Warszawy samochodem - był to ten sam samochód, Buick Special, którym we wrześniu 1939 r. opuścił Polskę, a w 1945 r. powrócił nim do kraju z Rzymu. 30 maja odbył się uroczysty ingres prokatedry warszawskiej. Z inicjatywy prymasa konferencja episkopatu w październiku 1945 r. postanowiła dokonać aktu poświęcenia Polski Niepokalanemu Sercu Maryi. Akt poświęcenia miał miejsce 8 września 1946 r. na Jasnej Górze. Prymas odczytał wówczas akt ślubowania w obecności biskupów, licznie zgromadzonych księży i zakonników, a także liczących nawet do 1 200 000 wiernych. Z inicjatywy kard. Hlonda odbyły się również obchody przypadającej w 1947 r. 950. rocznicy męczeńskiej śmierci św. Wojciecha.

Prymas Hlond nagle poczuł się źle 13 października 1948 r. Zdiagnozowano u niego ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, a kardynał został poddany operacji. W kolejnych dniach po operacji stan kardynała się pogarszał, zdiagnozowano ogniska zapalne w płucach i 20 października poddano go kolejnemu zabiegowi. Prymas August Hlond zmarł 22 października w wieku 67 lat. Przyczyną śmierci, jak wynika z opublikowanego komunikaty lekarskiego, było obustronne zapalenie płuc.